Kupiłeś dom na rynku wtórnym? Nowe wyjątki od 3-letniego okresu własności w Czystym Powietrzu 2026

TL;DR

• Od 20 lipca 2026 r. w programie Czyste Powietrze obowiązują nowe wyjątki od 3-letniego okresu własności nieruchomości.
• Kupując dom na rynku wtórnym, wystarczy być właścicielem przez 1 rok (zamiast 3 lat), pod warunkiem posiadania co najmniej 50% udziałów.
• Całkowicie bez wymogu czasowego można wnioskować przy nabyciu w drodze spadku oraz – to nowość – zasiedzenia.
• Skrócony roczny okres obejmuje też darowiznę i umowę dożywocia, ale wyłącznie od wstępnych (rodziców, dziadków).
• Zmiany to reakcja na krytykę restrykcyjnego wymogu z marca 2025 r., który blokował dotacje uczciwym nabywcom starszych domów.

Wprowadzenie – co się zmieniło i od kiedy

Od 20 lipca 2026 r. w programie Czyste Powietrze zaczęły obowiązywać zmiany, które ułatwiają korzystanie z dotacji. Dotyczą one wniosków o dofinansowanie składanych od tej daty.

Nowy pakiet nie jest kolejną pełną reformą programu. Podstawowe zasady wprowadzone 31 marca 2025 r. nadal obowiązują, a zmiany mają charakter uzupełniający i korygujący.

Modyfikacje są efektem konsultacji społecznych, w których uwagi zgłosili m.in. właściciele domów, gminy, operatorzy, WFOŚiGW oraz przedstawiciele branży wykonawców.

Najważniejsza zmiana dotyczy złagodzenia bariery czasowej dla osób, które kupiły nieruchomość na rynku wtórnym i chciały ją zmodernizować.

Zasada generalna: dlaczego wymagano 3 lat własności

Program nadal przewiduje, że wnioskodawca powinien być właścicielem lub współwłaścicielem budynku albo lokalu przez co najmniej 3 lata przed złożeniem wniosku.

Dlaczego ten warunek istnieje? Dłuższy okres posiadania był jednym z zabezpieczeń przeciw nadużyciom. Miał utrudnić sytuacje, w których nieruchomość kupuje się „pod dotację" i szybko odsprzedaje z podniesioną wartością.

Chodziło zatem o uszczelnienie systemu i ograniczenie spekulacji. Dla większości beneficjentów wymóg ten pozostaje w mocy jako reguła podstawowa.

Skąd wziął się problem uczciwych nabywców

W marcu 2025 r. wprowadzono bezwzględny wymóg posiadania prawa własności przez minimum 3 lata przed złożeniem wniosku. Była to zasada restrykcyjna i pozbawiona wyjątków w wielu typowych sytuacjach.

W praktyce urzędnicy NFOŚiGW, uszczelniając system, stworzyli barierę uderzającą rykoszetem w uczciwych inwestorów. Zasada, która miała eliminować spekulantów, objęła również osoby o legalnych i typowych zamiarach.

Najlepszym przykładem są młode rodziny kupujące starsze nieruchomości na rynku wtórnym. Chcąc przeprowadzić modernizację, zostały odcięte od wsparcia na 36 miesięcy.

To właśnie ta grupa najbardziej potrzebowała wsparcia – kupowała bowiem domy wymagające wymiany źródła ciepła i termomodernizacji. Nowe wyjątki są odpowiedzią właśnie na tę sytuację.

Katalog wyjątków obowiązujących od 20 lipca 2026 r.

Nowelizacja wprowadza dwa poziomy złagodzeń: całkowite zniesienie wymogu czasowego oraz jego skrócenie do jednego roku.

Brak jakiegokolwiek wymogu czasowego (0 lat)

Wymóg 3-letniego okresu własności przed złożeniem wniosku nie obowiązuje w przypadku nabycia nieruchomości w drodze:

• spadku – tak jak dotychczas, czyli już w naborze od 31 marca 2025 r.,
• zasiedzenia – jest to wyjątek całkowicie nowy, wprowadzony od 20 lipca 2026 r.

W obu tych przypadkach beneficjent może złożyć wniosek natychmiast, bez oczekiwania na upływ jakiegokolwiek okresu posiadania.

Skrócony okres – wystarczy 1 rok własności

Skrócony, roczny okres własności dotyczy osób, które nabyły co najmniej 50% udziału we własności nieruchomości w drodze:

• zakupu (klasyczny przypadek rynku wtórnego),
• darowizny – wyłącznie od wstępnych (rodziców, dziadków),
• umowy dożywocia – wyłącznie od wstępnych.

Podsumowanie wyjątków w formie listy

• Spadek – brak wymaganego okresu własności, bez dodatkowych warunków.
• Zasiedzenie – brak wymaganego okresu własności, bez dodatkowych warunków (nowość od 20 lipca 2026 r.).
• Zakup (rynek wtórny) – wymagany 1 rok własności, przy minimum 50% udziałów.
• Darowizna – wymagany 1 rok własności, przy minimum 50% udziałów i wyłącznie od wstępnych (rodzice, dziadkowie).
• Umowa dożywocia – wymagany 1 rok własności, przy minimum 50% udziałów i wyłącznie od wstępnych.
• Pozostałe przypadki – nadal obowiązuje pełny okres 3 lat własności.

Kluczowe warunki szczegółowe wyjątków

Próg 50% udziałów

Warunek posiadania co najmniej 50% udziałów ma ograniczyć ryzyko nadużyć. Chodzi o wyeliminowanie sytuacji, w których niewielki udział w nieruchomości byłby przekazywany wyłącznie po to, aby uzyskać wyższy poziom dofinansowania.

Wyjątek dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy beneficjent posiada co najmniej połowę udziałów w budynku lub lokalu. Mniejszy udział nie uprawnia do zastosowania skróconego, rocznego okresu własności.

Darowizna – tylko od wstępnych

Skrócony, roczny okres własności dotyczy wyłącznie darowizn otrzymanych od wstępnych, czyli np. od rodziców lub dziadków.

Warunkiem jest jednocześnie, aby beneficjent posiadał co najmniej 50% udziałów w nieruchomości. Darowizny od innych osób nie korzystają z tego wyjątku.

Umowa dożywocia

Jeżeli beneficjent nabył od swoich wstępnych (np. rodziców lub dziadków) co najmniej 50% udziałów w budynku lub lokalu na podstawie umowy o dożywocie, nie musi spełniać wymogu 3-letniego okresu własności.

W takim przypadku wystarczy, że posiada wymagany udział przez co najmniej 1 rok do dnia złożenia wniosku o dofinansowanie.

Wyjątek przy łączeniu lokali

W przypadku połączenia lokali wydzielonych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym minimalny wymóg 3 lat nie ma zastosowania, jeżeli łącznie spełnione są dwa warunki:

1. wnioskodawca był właścicielem albo współwłaścicielem wszystkich łączonych lokali przez okres co najmniej 3 lat do dnia złożenia wniosku,
2. przed dokonaniem połączenia cały budynek spełniał definicję budynku mieszkalnego jednorodzinnego w rozumieniu programu.

Wyjątki dla właścicieli i współwłaścicieli

Wszystkie opisane wyjątki mają zastosowanie zarówno do właścicieli, jak i współwłaścicieli nieruchomości. Kluczowe pozostaje spełnienie warunku dotyczącego minimalnego udziału tam, gdzie jest on wymagany.

Praktyczny przewodnik dla kupujących na rynku wtórnym

Jeśli kupiłeś dom na rynku wtórnym, sprawdź w pierwszej kolejności datę nabycia oraz wielkość swoich udziałów w akcie notarialnym.

• Jeżeli minął już rok od nabycia i posiadasz co najmniej 50% udziałów, możesz skorzystać z dotacji dzięki nowemu wyjątkowi.
• Jeżeli od zakupu nie minął jeszcze rok, warto rozplanować modernizację tak, aby wniosek złożyć po upływie tego okresu.
• Jeżeli nieruchomość odziedziczyłeś lub nabyłeś przez zasiedzenie, nie musisz czekać ani jednego dnia.

Pamiętaj, że nowe zasady dotyczą wniosków składanych od 20 lipca 2026 r. Data złożenia wniosku jest zatem punktem odniesienia dla oceny spełnienia warunków.

Przed złożeniem dokumentów warto zweryfikować stan prawny nieruchomości w księdze wieczystej. Pozwoli to uniknąć rozbieżności między deklarowanym a faktycznym udziałem we własności.

Często zadawane pytania (FAQ)

Kupiłem dom na rynku wtórnym pół roku temu – czy mogę już złożyć wniosek?

Nie, przy zakupie na rynku wtórnym obowiązuje skrócony, ale wciąż wymagany 1-roczny okres własności. Musisz odczekać, aż od dnia nabycia minie pełny rok, a dodatkowo posiadać co najmniej 50% udziałów w nieruchomości. Dopiero po spełnieniu obu warunków możesz złożyć wniosek o dofinansowanie.

Czy wymóg 50% udziałów dotyczy również nieruchomości odziedziczonych?

Nie, w przypadku nabycia w drodze spadku oraz zasiedzenia nie obowiązuje żaden wymóg czasowy ani próg 50% udziałów opisany dla zakupu. Warunek posiadania co najmniej połowy udziałów odnosi się do skróconego, rocznego okresu własności przy zakupie, darowiźnie i umowie dożywocia. Spadek i zasiedzenie są traktowane najkorzystniej.

Otrzymałem dom w darowiźnie od cioci – czy skorzystam z rocznego okresu?

Nie, skrócony roczny okres własności przy darowiźnie dotyczy wyłącznie darowizn od wstępnych, czyli rodziców lub dziadków. Darowizna od cioci, wujka czy innej osoby spoza kręgu wstępnych nie uprawnia do tego wyjątku. W takiej sytuacji obowiązuje standardowy wymóg 3 lat własności.

Czy nowe zasady dotyczą wniosków złożonych przed 20 lipca 2026 r.?

Nie, nowe wyjątki mają zastosowanie do wniosków o dofinansowanie składanych od 20 lipca 2026 r. Wnioski złożone wcześniej podlegają zasadom obowiązującym w dniu ich złożenia. Dlatego jeśli spełniasz warunki nowych wyjątków, kluczowe jest, aby wniosek trafił do rozpatrzenia po tej dacie.

Czym różni się zasiedzenie od pozostałych sposobów nabycia w kontekście programu?

Zasiedzenie zostało zrównane ze spadkiem – w obu przypadkach nie obowiązuje żaden minimalny okres własności ani wymóg posiadania określonego udziału. Jest to nowość wprowadzona 20 lipca 2026 r., ponieważ wcześniej zasiedzenie nie było ujęte w katalogu wyjątków. Oznacza to, że osoba, która nabyła nieruchomość przez zasiedzenie, może złożyć wniosek bez oczekiwania na upływ jakiegokolwiek okresu.

Źródła i literatura

• Program Czyste Powietrze – Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej: https://czystepowietrze.gov.pl
• Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW): https://www.gov.pl/web/nfosigw
• Ministerstwo Klimatu i Środowiska: https://www.gov.pl/web/klimat
• Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW): https://www.wfosigw.pl