180 dni więcej na inwestycję: jak działają nowe zasady prefinansowania w Czystym Powietrzu i kto na nich skorzysta

TL;DR

• Od 20 lipca 2026 r. maksymalny termin realizacji prac objętych zaliczką w programie Czyste Powietrze wydłuża się ze 120 do 180 dni, plus dodatkowe 30 dni na wniosek o płatność.
• Z nowych zasad skorzystają zarówno nowi wnioskodawcy, jak i beneficjenci z aktywnymi umowami z naboru od 31 marca 2025 r. (po zmianie umowy).
• Prefinansowanie to zaliczka do 35% kosztów dostępna wyłącznie w podwyższonym i najwyższym poziomie dofinansowania, realizowana przez operatora.
• Zmiana ogranicza ryzyko zwrotu zaliczki z powodu opóźnień ekip wykonawczych i daje inwestorom realny bufor czasowy.
• Pakiet lipcowy wprowadza też m.in. dodatkowe 10% wsparcia na termomodernizację, nowe wyjątki od zasady 3 lat własności i uproszczenia formalne.

Kontekst i historia programu Czyste Powietrze

Od 2018 roku Czyste Powietrze pozostaje największym w historii Polski programem wsparcia termomodernizacji domów jednorodzinnych. Jego celem jest walka ze smogiem oraz poprawa efektywności energetycznej budynków.

Program dysponuje budżetem 103 mld zł, co czyni go filarem polskiej polityki klimatycznej w sektorze mieszkalnictwa jednorodzinnego.

Wyciszenie programu pod koniec 2024 roku obnażyło jego słabości i wymusiło głęboką reformę. Pierwszy etap zmian wszedł w życie 31 marca 2025 roku.

Kolejny pakiet naprawczy, wdrażany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska w lipcu 2026 roku, ma usunąć bariery biurokratyczne, które paraliżowały inwestorów i zniechęcały do korzystania z dofinansowania.

Czym jest prefinansowanie i jak działa

Prefinansowanie oznacza wypłatę części środków jeszcze przed zakończeniem inwestycji. To rozwiązanie skierowane do beneficjentów, którzy nie dysponują własnym kapitałem na start prac.

Mechanizm dotyczy dwóch grup:

• II grupa — 70% dofinansowania kosztów kwalifikowanych netto (podwyższony poziom),
• III grupa — 100% dofinansowania kosztów kwalifikowanych netto (najwyższy poziom).

Zaliczka może wynieść do 35% kosztów i jest dostępna wyłącznie w podwyższonym i najwyższym poziomie dofinansowania.

Zasady wypłaty i limity

Kwota zaliczki, wskazana przez wnioskodawcę we wniosku o dofinansowanie, wypłacana jest bezpośrednio na konto wykonawcy. Nie może być wyższa niż 50% przewidywanej dotacji przypadającej na dany zakres przedsięwzięcia.

Prefinansowanie w nowym programie możliwe jest tylko przez operatora — instytucję pośredniczącą, która wspiera beneficjenta w procesie realizacji inwestycji.

W ramach prefinansowania beneficjent może zawrzeć maksymalnie trzy umowy z wykonawcą lub wykonawcami. To pozwala rozdzielić prace pomiędzy różne ekipy specjalistyczne.

Kluczowa zmiana: wydłużenie terminu ze 120 do 180 dni

Stan przed zmianą (do 19 lipca 2026 r.)

W dotychczasowym modelu maksymalny termin realizacji przedmiotu umowy zawartej przez beneficjenta z wykonawcą wynosił 120 dni od daty wypłaty zaliczki przez WFOŚiGW.

Najpóźniej do upływu 120. dnia od wypłaty zaliczki należało złożyć do właściwego WFOŚiGW wniosek o płatność, zawierający rozliczenie pozostałej części dofinansowania.

W praktyce ten termin okazywał się zbyt krótki. Opóźnienia w dostępności ekip, oczekiwanie na materiały czy warunki pogodowe groziły koniecznością zwrotu przyznanej zaliczki.

Nowe zasady (od 20 lipca 2026 r.)

Beneficjenci korzystający z prefinansowania zyskują więcej czasu na realizację prac objętych zaliczką — 180 dni zamiast dotychczasowych 120.

Kluczowe elementy nowego rozwiązania:

1. 180 dni na realizację prac objętych zaliczką od daty jej wypłaty.
2. Kolejne 30 dni na złożenie wniosku o płatność rozliczający zaliczkę.
3. 18 miesięcy na realizację całego przedsięwzięcia (bez zmian).

Oznacza to, że łączny realny bufor na prace zaliczkowe wraz z rozliczeniem sięga 210 dni.

Data wejścia w życie i zakres obowiązywania

Nowe zasady obowiązują dla wniosków o dofinansowanie składanych od 20 lipca 2026 r.

Wnioskodawcy składający dokumenty od tej daty są automatycznie objęci wydłużonym terminem 180 dni — nie muszą podejmować żadnych dodatkowych działań.

Istotny jest zakres obowiązywania wstecznego. Z wydłużonego terminu mogą skorzystać także osoby, które podpisały już umowę w naborze prowadzonym od 31 marca 2025 r.

W ich przypadku konieczna jest jednak zmiana zawartej umowy — nie następuje to automatycznie i wymaga inicjatywy beneficjenta.

Kto skorzysta na zmianie

Wydłużenie terminu do 180 dni oznacza dla inwestorów wybierających prefinansowanie bazowe bezpieczeństwo. Umożliwia spokojne przejście przez proces budowlany bez ryzyka zwrotu zaliczki z powodu opóźnień ekipy wykonawczej.

Zmiana dotyczy dwóch grup beneficjentów:

1. Nowi wnioskodawcy — składający wnioski od 20 lipca 2026 r., automatycznie objęci nowym terminem.
2. Dotychczasowi beneficjenci — posiadający aktywne umowy z naboru od 31 marca 2025 r., którzy mogą skorzystać po zmianie umowy.

Największą korzyść odczują osoby o niższych dochodach (II i III grupa), dla których prefinansowanie jest jedyną drogą do rozpoczęcia inwestycji bez własnego kapitału.

Wydłużony termin realnie zmniejsza presję czasową przy kompleksowych termomodernizacjach, które obejmują wymianę źródła ciepła, ocieplenie i inne prace jednocześnie.

Inne zmiany w pakiecie lipiec 2026

Wydłużenie terminu prefinansowania to jeden z elementów szerszego pakietu naprawczego. Najważniejsze zmiany od 20 lipca 2026 r. obejmują:

• Łatwiejszy dostęp do programu — nowe wyjątki od zasady 3 lat własności nieruchomości.
• Wyższe wsparcie na termomodernizację — dodatkowe 10% na wybrane prace.
• Więcej czasu na prace objęte zaliczką — 180 zamiast 120 dni.
• Większa elastyczność realizacji — możliwość kolejnych wydłużeń terminu realizacji.
• Mniej formalności — więcej osób uprawnionych do potwierdzania wykonanych prac.
• Bardziej efektywne źródła ciepła — od 2027 r. program zakończy wsparcie dla ogrzewania elektrycznego innego niż pompy ciepła.

Uproszczenia w potwierdzaniu dokumentów

Od 20 lipca 2026 r. więcej specjalistów może potwierdzać dokumenty techniczne. To istotne odciążenie procesu formalnego.

Dokumenty o trwałym odłączeniu starego źródła ciepła mogą wystawiać nie tylko mistrzowie kominiarscy, lecz także osoby z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi.

Rozszerzenie kręgu uprawnionych specjalistów skraca czas oczekiwania na dokumentację i zmniejsza ryzyko wąskich gardeł w rozliczeniach.

Co pozostaje bez zmian

Mimo szerokiego pakietu reform, fundamenty programu pozostają nienaruszone. Nadal obowiązują m.in.:

• Obowiązkowy audyt energetyczny dla przedsięwzięć kompleksowych.
• Świadectwo charakterystyki energetycznej budynku.
• System operatorów wspierających beneficjentów prefinansowania.
• Limity kosztów kwalifikowanych dla poszczególnych zakresów prac.
• Zasada „jeden beneficjent — jeden budynek” w podstawowym zakresie wsparcia.

Zachowanie tych elementów oznacza, że reforma ma charakter usprawniający, a nie rewolucyjny — nie zmienia logiki programu, lecz redukuje bariery praktyczne.

Praktyczne wnioski dla inwestorów

Jeśli planujesz złożenie wniosku po 20 lipca 2026 r., nowy termin 180 dni obejmie Cię automatycznie. Nie musisz podejmować żadnych dodatkowych kroków formalnych.

Jeśli masz już podpisaną umowę z naboru od 31 marca 2025 r., skontaktuj się z operatorem lub WFOŚiGW w sprawie zmiany umowy, aby skorzystać z wydłużonego terminu.

Warto pamiętać o zachowaniu buforu czasowego przy planowaniu prac — nawet 180 dni może okazać się napięte przy dużych inwestycjach wielobranżowych.

Przy wyborze wykonawców korzystaj z możliwości zawarcia do trzech umów, co pozwala rozdzielić ryzyko i lepiej zsynchronizować harmonogram prac.

Często zadawane pytania (FAQ)

Od kiedy obowiązuje termin 180 dni na realizację prac objętych zaliczką?

Nowy termin obowiązuje dla wniosków o dofinansowanie składanych od 20 lipca 2026 r. Nowi wnioskodawcy są nim objęci automatycznie. Beneficjenci z aktywnymi umowami z naboru od 31 marca 2025 r. mogą z niego skorzystać po dokonaniu zmiany zawartej umowy.

Ile wynosi zaliczka w ramach prefinansowania i kto może z niej skorzystać?

Zaliczka może wynieść do 35% kosztów i jest dostępna wyłącznie w podwyższonym (II grupa, 70% dofinansowania) oraz najwyższym (III grupa, 100% dofinansowania) poziomie wsparcia. Kwota zaliczki nie może przekroczyć 50% przewidywanej dotacji na dany zakres przedsięwzięcia i jest wypłacana bezpośrednio na konto wykonawcy przez operatora.

Czy muszę coś zrobić, jeśli mam już podpisaną umowę z naboru od 31 marca 2025 r.?

Tak. Aby skorzystać z wydłużonego terminu 180 dni, konieczna jest zmiana zawartej umowy. Nie następuje to automatycznie — należy zgłosić się do operatora lub właściwego WFOŚiGW, aby przeprowadzić aktualizację warunków umowy.

Ile czasu mam na złożenie wniosku o płatność po zakończeniu prac zaliczkowych?

Po upływie 180-dniowego terminu na realizację prac beneficjent ma dodatkowe 30 dni na złożenie wniosku o płatność rozliczający zaliczkę. Łącznie daje to realny bufor sięgający 210 dni, przy czym całe przedsięwzięcie należy zrealizować w ciągu 18 miesięcy.

Kto może potwierdzać dokumenty o trwałym odłączeniu starego źródła ciepła po zmianach?

Od 20 lipca 2026 r. krąg uprawnionych został rozszerzony. Takie dokumenty mogą wystawiać nie tylko mistrzowie kominiarscy, lecz także osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane. Ma to skrócić czas oczekiwania na dokumentację i uprościć proces rozliczeń.

Źródła i literatura

• Ministerstwo Klimatu i Środowiska — https://www.gov.pl/web/klimat
• Program Czyste Powietrze (portal oficjalny) — https://czystepowietrze.gov.pl
• Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej — https://www.nfosigw.gov.pl
• Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW) — https://www.wfosigw.pl